14-haftada farzandingiz kulishni va qoshlarini uyishtirishni biladi! Hozircha hech kim buni ko‘ra olmaydi, lekin u allaqachon o‘rgangan. Uning suyak iligi qon hujayralarini ishlab chiqaradi, shuning uchun qon guruhi va rezus-faktorini aniqlash mumkin.
RIVOJLANISHDA E’TIBOR:
qon hosil bo‘lishi, suyak iligi, mushaklar.
ZARUR VITAMIN VA MINERALAR:
foliy kislotasi, vitamin A, vitamin D, temir.
Bo‘limlar:
Farzand rivoji
Farzandingizning suyak iligi qon hujayralarini ishlab chiqaradi, shuning uchun uning qon guruhi va rezus-faktorini aniqlash mumkin. Qizil qon tanachalarini hosil qilish jarayoni organizmga folatlar, shuningdek, B12 vitamini va temir yetkazilishini talab qiladi2,3. 14-haftada chaqaloq faol o‘sishda davom etadi, ayniqsa suyaklari va mushaklari tez rivojlanib, kuchli va mustahkam bo‘ladi. Bo‘yin mushaklari boshning oldinga tushishiga yo‘l qo‘ymaydi.
Yuz chizgilari ham rivojlanishda davom etmoqda: yonoqlar va burun ko‘prigi shakllangan. Quloqlar ham shakllangan. Farzandingizning kipriklari va qoshlarining o‘sishi boshlanadi. Mimika mushaklari shunchalik rivojlangan-ki, u allaqachon qoshlarini uyishtira va qimirlatishi mumkin. Terisi hanuz yupqa va shaffof, qon tomirlari ko‘rinadi, qizil rangga ega. Terisi farzandni atrof-muhitdan himoya qiluvchi maxsus mumli modda ajratadi.
Tanasida mayda tuklar — lanugo — paydo bo‘ladi. Ular tug‘ilgunga qadar yo‘qoladi. Shu davrda ter bezlari ham shakllanadi.
Kichkina yurak atigi 1 ml hajmda uradi!4 O‘pkalar hali ishlamaydi, lekin ko‘krak qafasi nafas harakatlarini imitatsiya qiladi — bu qon aylanishini yaxshilaydi, ammo o‘pkalarni kengaytirmaydi va amniotik suyuqlik ularning ichiga kirmaydi.
Ovqat hazm qilish va chiqarish tizimlari ish boshlaydi: fermentlar ishlab chiqariladi va amniotik suyuqlik filtrlashadi. Jigar safro ishlab chiqaradi, taloq — eritrotsitlar, buyraklar esa siydik hosil qiladi, farzand uni amniotik suyuqlikka chiqaradi.
Agar bu qiz bola bo‘lsa, uning tuxumdonlari allaqachon qorin bo‘shlig‘idan tosga ko‘chgan.
Farzandning xulqi va ko‘nikmalari
Rivojlangan mushaklar tufayli farzand qo‘l va oyoqlarini faol harakatlantiradi, boshini buradi. U barmog‘ini so‘raydi, lablarini chayqaydi, chayish harakatlari qiladi, qoshlarini uyishtiradi, yuzini qimirlatadi va ba’zida hatto kuladi. Hozircha bu harakatlar ongli emas.
Mutaxassislar va diagnostika
Shu davrga kelib siz barcha zarur tekshiruvlardan o‘tgan bo‘lishingiz va bir nechta mutaxassislarni ko‘rishingiz kerak: akusher-ginekolog, stomatolog, otolaringolog, oftalmolog. Zarurat bo‘lsa — endokrinolog, urolog, jarroh, kardiolog5. Shu bilan birga, sizda tekshiruv natijalari bo‘lishi kerak: UTT va EKG, biokimyo va umumiy qon tahlillari, shifoxona kompleksi, koagulogramma, shuningdek, jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infektsiyalar uchun test natijalari. Bularning barchasi homiladorlikni boshqarish strategiyasini belgilash va boshqa mutaxassislarga maslahat berish uchun zarur. Ushbu haftada o‘tkazilgan ultratovush tekshiruvda farzandning qo‘l va oyoqlarini qimirlatishi, suyaklarining mustahkamlanishi va kattalashishi ko‘rinadi.
УЛЬТРАЗВУКОВОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ. 18-Я НЕДЕЛЯ БЕРЕМЕННОСТИ / PREGMED.ORG
Vitaminlar va minerallar
Ushbu bosqichda sizga foliy kislotasi kerak: u farzandning miya va yuragi to‘g‘ri rivojlanishiga yordam beradi6,7. Folatlar shuningdek, eritropoiez — qon hujayralarini hosil qilish jarayonini ta’minlaydi. Ushbu jarayon B12 vitamini va temir yordamida qo‘llab-quvvatlanadi2,3.
JSST homilador ayollarga kuniga kamida 400 mkg foliy kislotasi qabul qilishni tavsiya qiladi8. Farzandning organizmi rivoji uchun A va D vitaminlari zarur, ular suyak, tish va teri hujayralarini shakllantirishda ishtirok etadi. Shuningdek, vitamin D farzandning tug‘ilgandan keyingi sog‘lig‘iga ta’sir qiladi: raxit rivojlanishini oldini oladi9,10. Vitamin A esa immun tizimining faoliyati uchun muhim10.
Manbalar:
- americanpregnancy.org.
- Tyutyunnik V.L., Kurchakova T.A., Mikhaylova O.I. Foliy kislotasini qo‘llash, 2015.
- Koury M.J., Ponka P. Erythropoiesis va folatlar, vitamin B12, temir, 2004.
- Peralta C.F. va boshq. O‘pka va yurak hajmlari ultratovushda, 2006.
- Rossiya sog‘liqni saqlash vazirligi, 2012.
- Kerkeshko G.O. va boshq. Folat terapiyasi, 2013.
- Pustotina O.A. Folatlar qo‘llanishi, 2015.
- WHO, Antenatal care, 2016.
- Kazibekova G.A. Polivitaminlar, 2012.
- Bastos Maia S., vitamin A va homiladorlik, 2019.