Bolakay muvozanatni ushlashni o’rganmoqda va uning harakatlari yanada muvofiqlashgan bo’lmoqda. Bu maxsus (miyelin) qobiqli asab hujayralari tufayli sodir bo’ladi, u asab impulslarining o’tishini tezlashtiradi.
RIVOJLANISHGA E’TIBOR:
asab tizimi, sezgi organlari, o’pka.
ZARUR VITAMINLAR VA MIKROELEMENTLAR:
foliy kislotasi, omega uch ko’p to’yinmagan yog’ kislotalari, vitaminlar B2, B6 va B12, mis.
Mundarija:
- Bola rivoji
- Bola xulqi va ko’nikmalariа
- Mutaxassislar va diagnostika
- Bolaning rivoji uchun vitaminlar va minerallar
Bola rivoji
Bolakayning harakatlari maxsus (miyelin) qobiq tufayli yanada muvofiqlashgan bo’lmoqda. Ushbu qobiq asab impulslarining o’tish tezligini oshiradi. Asab faoliyati bilan birga, kichkina organizmning boshqa ko’plab tizimlari ham rivojlanmoqda. Masalan, sezgi organlari: paypaslash, ta’m bilish, hid bilish, ko’rish va eshitish. O’pkalar murakkablashib, ularda mayda tuzilmalar: alveolyar (yoki nafas olish) xaltachalari shakllanmoqda.
Teri hali juda yupqa, lekin asta-sekin qalinlasha boshlaydi. Mushaklar esa mustahkamlanmoqda, shuning uchun bolakay tobora faolroq bo’lib bormoqda. U bachadon devorlariga tiralishi, ularni ushlashi, “ichki makonni” belgilashi mumkin. Va o’zini bildiradi — turtishlar orqali.
O’n sakkizinchi haftaga kelib, ultratovush tekshiruvida bolaning jinsini ko’rish mumkin.
Bola xulqi va ko’nikmalari
Bolakay allaqachon sening yurak urishingni, ovozingni va tashqi dunyo tovushlarini eshitadi. U ularga javob beradi. Qattiq va keskin tovushlar uni qo’rqitishi mumkin, ammo ertaklar, qo’shiqlar va yoqimli musiqa unga ma’qul bo’ladi. Shuningdek, u otasining ovozini ham eslab qola oladi.
Mutaxassislar va diagnostika
Bu muddatda odatda ikkinchi prenatal skrining tayinlanadi. U qon tahlilini (alfa-fetoprotein, xorioionik gonadotropin va kon’yugatsiyalanmagan estriol miqdorini tekshirish), shuningdek ultratovush tekshiruvini va zarurat bo’lsa kardiolog maslahati o’z ichiga oladi2,3.
Bu davrda bolakay yetarlicha katta bo’lib, uning tanasining barcha anatomik tuzilmalarini ko’rish mumkin.
УЛЬТРАЗВУКОВОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ. 18-Я НЕДЕЛЯ БЕРЕМЕННОСТИ / PREGMED.ORG
Bolaning rivoji uchun vitaminlar va minerallar
Miyelin qobig’i, bu haftada rivojlanishda davom etmoqda, yetmishdan yetmish besh foizgacha lipidlar (yog’ kislotalari) hamda oqsildan iborat. Shu sabab, bu moddalarni o’z ovqatlanishingga qo’shish zarur. Ko’p to’yinmagan yog’ kislotalariga bo’lgan ehtiyojni Omega-uch iste’moli ta’minlaydi. Jahon perinatal tibbiyoti assotsiatsiyasi kuniga kamida ikki yuz milligramm Omega-uch iste’molini tavsiya etadi4. Bu yog’ kislotalari ko’rish rivoji uchun ham muhim, hatto tug’ilgandan keyin ham4.
Asab impulslarining uzatilishida tiamin va pantoten kislotasi — vitaminlar B bir va B besh muhim rol o’ynaydi. Vitamin B olti dofamin, serotonin va gamma-amin moy kislotasi kabi moddalar sintezi uchun kerak bo’ladi — ular uyqu, xulq-atvor va hatto yurak-qon tomir tizimi faoliyatini boshqaradi5!
Bundan tashqari, bolaning miyasi va yuragi rivojlanmoqda, demak, sen foliy kislotasi va unga hamroh vitaminlarga — B olti va B o’n ikki ga muhtojsan. Intellektual va harakat ko’nikmalarini rivojlantirishga mis ham yordam beradi6. Tavsiya etiladi: kuniga bir milligramm mis, kamida bir butun o’n sakkiz milligramm vitamin B ikki, shuningdek kuniga kamida ikki milligramm vitamin B olti va uch mikrogramm vitamin B o’n ikki iste’mol qilish7.
Manbalar:
- Pregnancy week 18, American Pregnancy Association. americanpregnancy.org (Murojaat qilingan sana — 30.08.2019).
- Akusherstvo: milliy qo’llanma / E.K. Aylamazyana, V.I. Kulakova, V.E. Radzinskogo, G.M. Savel’yeva tahriri ostida. — Moskva: GEOTAR-Media, 2014. — 1200 bet.
- Rossiya Sog’liqni saqlash vazirligining buyrug’i 01.11.2012 N 572n “Akusherlik va ginekologiya bo’yicha tibbiy yordam ko’rsatish tartibini tasdiqlash to’g’risida”.
- Koletzko B va boshqalar. J Perinat Med. 2008; 36(1):5–14.
- Kennedy DO. Nutrients. 2016;8(2):68. Published 2016 Jan 27.
- Khayat S., Fanaei H., Ghanbarzehi A. J Clin Diagn Res. 2017;11(9):QE01–QE05
- MP 2.3.1.0253-21. 2021; rospotrebnadzor.ru.