Bosh miyaning rivojlanishidagi kritik davr yakunlanmoqda, nerv tizimi to‘liq ishlashga tayyor. Bola ko‘zchalarini biroz ochadi va shu sababli yorqin nurga qo‘l-harakatlar bilan faolroq javob beradi. Shu bilan birga, tashqi tovushlarni ham hisobga olgan holda asta-sekin uning uyqu va uyg‘oqlik sikli shakllanadi.
RIVOJLANISHGA E’TIBOR:
yurak, miya, buyraklar, o‘pka, endokrin tizimi.
ZARUR VITAMINLAR VA MIKROELEMENTLAR:
vitaminlar A, S, E, sink, mis, B guruhi vitaminlari.
Mundarija:
- Bolajonning rivojlanishi
- Bolaning xulqi va ko‘nikmalari
- Mutaxassislar va diagnostikaа
- Bolaning rivojlanishi uchun vitaminlar va minerallar
Bolajonning rivojlanishi
Sening bolangning barcha organ va tizimlari deyarli to‘liq shakllangan. Yaqin haftalarda u faol o‘sadi va vazn to‘playdi. Tana endi proporsional bo‘lib, oyoqlari deyarli to‘g‘rilangan, shuning uchun shifokorga uning bo‘yini o‘lchash ancha oson bo‘ladi2. Ultratovush tekshiruvda deyarli barcha ichki organlar, qo‘l va oyoqlar ravshan ko‘rinadi, yurak urishini oddiy stetoskop yordamida eshitish mumkin.
Bu davrda bolaning terisida muhim o‘zgarishlar yuz beradi: u qalinlashadi va yaqin haftalarda kamroq shaffof bo‘ladi. Ichki quloq shakllangan bo‘lib, tovushlarni o‘tkaza oladi. Nerv va qon yaratilishi tizimlari allaqachon to‘liq ishlamoqda, o‘pkalar rivojlanmoqda, endokrin tizimi organlari takomillashmoqda, qalqonsimon va oshqozon osti bezlari allaqachon gormon ishlab chiqaradi. Aynan shu vaqtdan boshlab suyak iligi qon yaratilishida ishtirok eta boshlaydi2.
Siysystemasi ham faol rivojlanmoqda. Buyraklarda nefronlar (buyrakning funksional birligi) yetilmoqda, bu hafta va tug‘ilguniga qadar ularning soni ortishda davom etadi.
Bolaning xulqi va ko‘nikmalari
Bola bilan muloqot qilish yanada qiziqarli bo‘ladi: sening ovozing va boshqa tovushlarga javoban u harakat qilishi mumkin. Bunday signallar uning uchun juda muhim, shuning uchun qorinchingni silab, imkon qadar ko‘proq u bilan gaplashishga harakat qil. Unga kuning qanday o‘tayotgani, seni va uni qanday muhim ishlar kutayotgani haqida aytib ber. Uning sevimli musiqasini eshittir, yoki o‘zing kuylab ber. Shuningdek, 20-haftada u yorqin nurni sezib, ko‘zchalarini yarim ochishga harakat qiladi.
Mutaxassislar va diagnostika
Ehtimol, sen allaqachon barcha zarur tekshiruvlardan, shu jumladan prenatal skriningdan o‘tgan va mutaxassislarning tavsiyalarini olgansan. Bu muddatda ginekolog qorin o‘lchamini o‘lchashi va palpatsiya (paypaslab ko‘rish) o‘tkazishi hamda Bolaning yurak urishini tinglashi mumkin. Qorin palpatsiyasi shifokor tomonidan tashqi akusherlik tekshiruvi – Leopold-Levitskiy usullari yordamida amalga oshiriladi. Bu usullar shifokorga homilaning joylashuvi va bachadon holati haqida tasavvurga ega bo‘lishga yordam beradi.
УЛЬТРАЗВУКОВОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ. 20-Я НЕДЕЛЯ БЕРЕМЕННОСТИ / PREGMED.ORG
Ultratovush tekshiruvda bu haftada umurtqa pog‘onasining tekislanishi, deyarli barcha ichki organlar, qo‘l va oyoq barmoqlari aniq ko‘rinadi.
Bolaning rivojlanishi uchun vitaminlar va minerallar
Kichkina organizmning uyg‘un rivojlanishi va sening o‘z sog‘ligingni qo‘llab-quvvatlash qo‘shimcha vitamin va minerallarni talab qiladi.
Temir (Fe) gemoglobin sintezi uchun kerak bo‘ladi va bolani o‘sish jarayonlarida ishtirok etadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti kuniga 30–60 mg temir qabul qilishni tavsiya qiladi3.
Bu bosqichda B guruhi vitaminlari (B1, B2, B6, RR) juda muhim. Ular ham gemoglobin va organizm uchun eng zarur birikmalarni sintez qilishda ishtirok etadi. B5 vitamini hamda B12 vitamini nerv tizimining rivojlanishi va ishlashini qo‘llab-quvvatlashda, shuningdek, organizmning detoksikatsiya jarayonlari uchun zarur2. Mutaxassislar kuniga kamida 3 mkg B12 vitamini qabul qilishni tavsiya etadi4.
Hozir, B guruhi vitaminlaridan tashqari, bolaning organizmiga A, S va E vitaminlari, shuningdek sink va mis kerak. Ularning barchasi terining sog‘lom holatini qo‘llab-quvvatlaydi va uning himoya funksiyalarini bajarishga yordam beradi.
Manbalar:
- Pregnancy week 20, American Pregnancy Association. americanpregnancy.org (Data obrasheniya — 30.08.2019).
- Yejednevnie dobavki jeleza i folievoy kisloty vo vremya beremennosti. VOZ. who.int (Data obrasheniya — 30.08.2019).
- Tyutyunnik V.L., Kan N.E., Mihaylova O.I., Shuvalova M.P. Vitaminnaya podderjka vo vremya beremennosti // Russkiy meditsinskiy jurnal. Mat i ditya, 2016. №5. S. 294-296.
- Metodicheskie rekomendatsii MP 2.3.1.0253-21 "Normi fiziologicheskih potrebnostey v energii i pischevih veschestvah dlya razlichnih grupp naseleniya Rossiyskoy Federatsii". 2021; rospotrebnadzor.ru.