Bolajoningning harakatlari yanada muvofiqlashgan bo‘lib bormoqda, qo‘l va oyoq suyaklari esa xaftadaning asta-sekin suyak to‘qimasi bilan almashishi hisobiga tobora mustahkamlanmoqda. Bola allaqachon ushlash harakatlarini bajarishni biladi va qo‘liga nimadir olib, ta’tib ko‘rish imkonini kutmoqda. Ammo hozircha uning qo‘lida bunga mos keladigan yagona narsa — bu kindik ichagi.
RIVOJLANISHGA E’TIBOR:
tog’ay va suyak to‘qimasi, asab tizimi, sezgi organlari.
ZARUR VITAMINLAR VA MIKROELEMENTLAR:
vitaminlar B2, A, E, S, D.
Mundarija:
- Bolajonning rivojlanishi
- Bolajonning xulqi va ko‘nikmalari
- Mutaxassislar va diagnostika
- Bolaning rivojlanishi uchun vitaminlar va minerallar
Bolajonning rivojlanishi
21-haftada xaftali to‘qima mustahkamlanadi va asta-sekin suyak to‘qimasiga aylanadi. Harakatlar koordinatsiyasini ta’minlaydigan neyron yo‘llar shakllanadi — endi sening bolang qo‘l va oyoq harakatlarini boshqara oladi. Ta’m reseptorlari ham yetarlicha rivojlangan2.
Agar sen qizcha kutayotgan bo‘lsang, uning tuxumdonlarida ayni vaqtda follikulalar shakllanmoqda. Ko‘pchilik gormonlar ishlab chiqarilishini boshqaradigan gipotalamo-gipofizar tizim rivojlanishi davom etgani sababli qalqonsimon bez gormonlari ishlab chiqarilishini rag‘batlantiruvchi tireotrop gormoni miqdori ortadi3.
Sening bolang endi yo‘ldoshga nisbatan og‘irroq, ammo yo‘ldoshning ahamiyati kamaymaydi: u hanuzgacha bolani zarur oziqa moddalari va kislorod bilan ta’minlaydi. Shuningdek, turli toksinlar va infeksiyalarning ta’siridan himoya qiladi4.
Bolajonning xulqi va ko‘nikmalari
Bu haftada bolang ushlash va so‘rish harakatlarini bajarishi mumkin, va eng qiziqarsi — u allaqachon hiqichoq qila oladi. Avvaliga bu hiqichoq ekanini tushunmasliging mumkin, lekin vaqt o‘tishi bilan u ancha ravshan sezila boshlaydi.
Mutaxassislar va diagnostika
Agar sen hali skrining UZI tekshiruvini o‘tkazmagan bo‘lsang, bu ayni vaqti. Odatda ushbu tekshiruv 18–21-haftalarda amalga oshiriladi5.
Bolaning rivojlanishi uchun vitaminlar va minerallar
Asab tizimi va ko‘rish organlari rivojlanishda davom etar ekan, bolaga ushbu jarayonlarni qo‘llab-quvvatlovchi vitaminlar yetarli miqdorda kerak.
Vitaminlar A, E, S va B2 ko‘rish organlarining rivojlanishiga yordam beradi va to‘r pardani zararlanishdan himoya qiladi. B2 shuningdek gavhar (linza)dagi almashinuv jarayonlariga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi6. O‘rtacha kunlik norma bo‘yicha7 kamida 90 mg S vitamini va kamida 1,8 mg B2 vitamini qabul qilish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, bolajoningning o‘sib borayotgan suyak-mushak tizimi yetarli miqdorda kalsiy va D vitaminini talab qiladi: ular bolaning vazni, immuniteti va asab rivojlanishiga ham ta’sir qiladi8.
Источники:
- Pregnancy week 21, American Pregnancy Association. (Murojaat sanasi — 30.08.2019). americanpregnancy.org.
- Patten B.M. “Embriologiya cheloveka”. M.: Meditsina. 1959.
- “Akusherstvo” / I.T. Ryabtseva — “SpetsLit”, 2010 — (Tibbiyot OTMlari uchun darslik).
- National Health Service of the United Kingdom. Week-by-week guide to pregnancy. Week 21. nhs.uk (Murojaat sanasi — 30.08.2019).
- Rossiya Federatsiyasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligi 2012-yil 1-noyabrdagi № 572n buyrug‘i.
- Tyutyunnik V.L., Kan N.E., Mikhaylova O.I., Shuvalova M.P. “Homiladorlik davrida vitamin qo‘llab-quvvatlash” // Rus tibbiyot jurnali. Ona va bola, 2016, №5, 294-296-betlar.
- Metodik tavsiyalar MP 2.3.1.0253-21 "Rossiya Federatsiyasi aholining turli guruhlari uchun energiya va oziq moddalariga fiziologik ehtiyojlar normasi". 2021; rospotrebnadzor.ru.
- Ivanova I.E. “Mikroelementlar va vitaminlarning tug‘ma nuqsonlar profilaktikasidagi ahamiyati” // Chuvashiya sog‘liqni saqlash, 2016, №4, 46-51-betlar.