Siz homiladorlikning sakkizinchi, oxirgi oldingi oyiga kirdingiz. Farzandingizning terisi mayin tuklar bilan qoplangan. U hali chaqaloqga nisbatan ingichka, lekin faol ravishda subkutan yog‘ to‘playapti. Endi u kamroq buriladi, chunki kattalashgani uchun bachadonda joyi toraygan.
E’TIBOR:
oshqozon osti bezi, jigar, o‘pka.
ZARUR VITAMINLAR VA MIKROELEMENTLAR:
Vitamin C va D, kalsiy, temir, selen.
Mundarija:
- Farzandingizning rivojlanishi
- Farzandingizning xatti-harakatlari va ko‘nikmalari
- Farzandingiz rivojlanishi uchun vitaminlar va minerallar
Farzandingizning rivojlanishi
Farzandingiz intensiv ravishda yog‘ to‘plashni davom ettiradi, lekin u hali tug‘ilgandek ko‘rinmaydi: terisi ingichka va tanasi mayin tuklar bilan qoplangan (lanugo). Boshi sezilarli darajada kattalashgan va kattalar boshining 60% gacha yetishi mumkin2.
O‘pkalar takomillashmoqda — alveolalar shakllanishda davom etmoqda. Jigar lobchalarga bo‘linishni boshlaydi, shakli deyarli tug‘ilgan chaqaloqdagidek. Jigar hujayralari joylashuvi va funksiyasi kattalardagi kabi bo‘lib, organizmning asosiy kimyo laboratoriyasi sifatidagi vazifalarini bajaradi. Oshqozon osti bezi shakllanmoqda va deyarli to‘liq ishlayapti, shu jumladan insulinni ishlab chiqaradi2. Insulin qondagi glyukoza miqdorini pasaytiradi, uni o‘sish va rivojlanish uchun energiyaga aylantiradigan hujayralarga yo‘naltiradi. Shuningdek, u mushak va jigarda glyukozani glikogen sifatida saqlashni rag‘batlantiradi hamda oqsil va yog‘ sintezini qo‘llab-quvvatlaydi.
Farzandingizning xatti-harakatlari va ko‘nikmalari
Farzandingiz juda faol: u uriladi, tepadi, qo‘llarini yumadi. Biroq u endi bachadonda kamroq harakat qiladi, chunki kattalashganligi sababli joyi toraygan.
Farzandingiz rivojlanishi uchun vitaminlar va minerallar
Farzandingiz katta bo‘lsa-da, u hali ham vitaminlar va mikroelementlarga muhtoj.
Foliy kislotasi nerv va yurak-qon tomir tizimining rivojlanishi uchun zarur3,4. Folatlarni B6 va B12 vitaminlarini o‘z ichiga olgan vitamin kompleksidan olish optimal, chunki ular folat siklining to‘liq ishlashi uchun kerak5. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti kuniga kamida 400 mkg foliy kislotasi iste’mol qilishni tavsiya qiladi6.
Selen yod almashinuvida muhim rol o‘ynaydi, shuning uchun qalqonsimon bez sog‘lig‘iga ijobiy ta’sir qiladi7. Kalsiy suyaklar, tishlar, nerv tizimi va yurakning to‘g‘ri shakllanishiga yordam beradi7.
Temir gemoglobin hosil bo‘lishi va qon hosil qilish funksiyalarini ta’minlash uchun zarur8.
Ko‘plab vitaminlar boshqa moddalar bilan birga iste’mol qilinganda yaxshiroq so‘riladi yoki samarali bo‘ladi⁹. Masalan, vitamin D kalsiy bilan birga, yod esa selen bilan qabul qilinsa samaraliroq bo‘ladi. Shuningdek, D va C vitaminlarining doimiy iste’moli kalsiy, temir va magniyning so‘rilishini yaxshilaydi.
Manbalar:
- Pregnancy week 29, American Pregnancy Association. americanpregnancy.org (Ma’lumot olish sanasi — 30.08.2019).
- Rебенок от зачатия до года / J.V. Tsaregradskaya. — M.: Astrel, 2005.
- Kerkeshko G.O. va boshq. Folat terapiyasining optimizatsiyasi homiladorlik asoratlarida // Jurnal akusherstva i zhenshchiny, 2013, №6.
- Pustotina O.A. Folatlarning homiladorlikdan oldin va davrida qo‘llanilishi: yutuqlar va xavflar // Meditsinskiy sovet, 2015, №9.
- MP 2.3.1.0253-21 “Rossiya Federatsiyasining turli aholi guruhlari uchun energiya va oziq moddalar bo‘yicha fiziologik normasi”, 2021.
- WHO recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience, 2016.
- Matalygina O.A. Homilador va emizikli ayollarning ovqatlanishi: hal qilingan va hal qilinmagan muammolar // Zamonaviy pediatriya masalalari, 2008, №5.
- Milliy dastur: 1–3 yoshdagi bolalarni optimal ovqatlantirish, Rossiya Pediatrlar Ittifoqi, 2-nashr, 2016.
- David R Jacobs va boshq. Food synergy: ovqatlanishni tushunish uchun operatsion tushuncha // American Journal of Clinical Nutrition, 2009, 89(5).