Farzandingiz tashqi ta’sirlarga katta bola kabi javob beradi: yorug‘likning o‘zgarishini sezadi, tovushlarni eshitadi, olgan ma’lumotni tahlil qiladi va eslab qoladi.
E’TIBOR:
miya, sezgi organlari.
ZARUR VITAMINLAR VA MIKROELEMENTLAR:
Omega-3, foliy kislotasi, vitamin B6, vitamin B12, temir, vitamin C
Mundarija:
- Farzandingizning rivojlanishi
- Farzandingizning xatti-harakatlari va ko‘nikmalari
- Diagnostika
- Farzandingiz rivojlanishi uchun vitaminlar va minerallar
Farzandingizning rivojlanishi
Hozircha Farzandingizning asosiy vazifasi — tana massasini oshirish, organlar va tizimlarni rivojlantirish. Barcha organlar shakllangan va deyarli o‘z funksiyalarini bajarishga tayyor. Vazn asosan oq yog‘ to‘qimasi hisobiga ortadi. Shu yog‘ Farzandingizga energiya beradi, vitaminlarni saqlaydi va endokrin tizim ishini qo‘llab-quvvatlaydi. Terisi silliq, qattiq va pushti rangga kiradi.
Shuningdek, Farzandingiz organizmida ikkinchi trimestrda paydo bo‘lgan jigarrang yog‘ ham mavjud. Bu yangi tug‘ilgan chaqaloqning vaznining taxminan 5% ni tashkil qiladi, yosh o‘sishi bilan kamayadi2. Jigarrang yog‘ tanani isitish uchun kerak — atigi 80–100 gramm jigarrang yog‘ tana uchun zarur bo‘lgan issiqlikning yarmini ta’minlaydi2.
Farzandingizning xatti-harakatlari va ko‘nikmalari
Farzandingiz tashqi ta’sirlarga katta bola kabi javob beradi. Yorug‘likni sezadi, tovushlarni eshitadi, ma’lumotni tahlil qiladi va eslab qoladi. Shuningdek, boshini aylantira oladi — bu ko‘nikma tez orada tug‘ilish paytida foydali bo‘ladi.
Tug‘ilish jarayonida bosh bir qancha aniq harakatlarni bajaradi:
- Boshni egish — kichik tos bo‘shlig‘idan o‘tish uchun.
- Boshning burilishi — keng qismlardan tor qismlarga o‘tishda egish bilan deyarli bir vaqtda sodir bo‘ladi.
- Boshni cho‘zish — boshdan keyin peshona, yuz va jag‘ tug‘iladi.
- Tashqi burilish — farzandingiz yelkasi va tanasini buradi.
Diagnostika
31-haftada rejalashtirilgan shifokor ko‘rigida nafas olish, qon aylanishi, ovqat hazm qilish, siydik chiqarish tizimi va sut bezlari keng ko‘rikdan o‘tkaziladi. Shifokor qorin aylanasi, bachadon tonusi va Farzandingiz yurak urishini stetoskop bilan tekshiradi.
Kerak bo‘lsa, umumiy va biokimyoviy qon va siydik tahlillari, shuningdek jinsiy yo‘llar orqali yuqadigan infektsiyalar tekshiruvlari ham o‘tkaziladi. Shifokor kardiyotokografiya (KТG) o‘tkazishi mumkin — bu Farzandingiz yurak urish tezligini o‘lchashga yordam beradi. KТG orqali nafaqat yurak faoliyati, balki harakat faolligi ham baholanadi.
Farzandingiz rivojlanishi uchun vitaminlar va minerallar
Miyning to‘g‘ri rivojlanishi uchun foliy kislotasi zarur. Uni vitamin B6 va B12 bilan birga qabul qilish tavsiya etiladi, chunki ular folat siklining to‘liq ishlashi uchun kerak3,4,5. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti kuniga kamida 400 mkg foliy kislotasi qabul qilishni tavsiya qiladi6. Nerv tizimi va vazn ortishi uchun temir muhim, uning so‘rilishini vitamin C qo‘llab-quvvatlaydi7,8. Shuningdek, Farzandingizga omega-3 polinenasiyalangan yog‘ kislotalari zarur — ular miya va ko‘rish rivojlanishini qo‘llab-quvvatlaydi va tug‘ilgandan keyin kognitiv funksiyalarni yaxshilaydi9.
Manbalar:
- Pregnancy week 31, American Pregnancy Association. americanpregnancy.org (Ma’lumot olish sanasi: 30.08.2019).
- Myadelets O.D. va boshq. Oq va jigarrang yog‘ to‘qimalari: skelet mushak to‘qimasi bilan o‘zaro ta’siri. Vestnik VGMU, 2014;5:32–44.
- Kerkeshko G.O. va boshq. Homiladorlikda folat terapiyasini optimallashtirish. Jurnal akusherstva va ayollar kasalliklari, 2013;6.
- Pustotina O.A. Folatlar qo‘llanishi: erda va homiladorlikda. Meditsinskiy sovet, 2015;9.
- MP 2.3.1.0253-21, Rossiya Federatsiyasi, 2021.
- WHO. Recommendations on antenatal care, 2016.
- Stuklov N.I. Temir yetishmovchiligi anemiyasi. Akusherstvo va ginekologiya, 2016;7:99–104.
- Korotkova N.A., Prilepskaya V.N. Homilador ayollarda anemiya. Meditsinskiy sovet, 2015;XX:58–62.
- Koletzko B et al. Long-chain polyunsaturated fatty acids in pregnancy, lactation and infancy. J Perinat Med, 2008;36(1):5–14.